Content, Culture, Travel

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

“บ่อเกลือ” เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดน่าน อยู่ห่างจากตัวเมืองน่าน ประมาณ 80 กิโลเมตร มีชื่อเสียงด้านการผลิตเกลือภูเขาที่ไม่มีใครเหมือน เนื่องจากเป็นบ่อน้ำเกลือที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ท่ามกลางหุบเขาแห่งเดียวในโลก ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่า 800 ปี

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

บ่อเกลือนี้มีมาตั้งแต่โบราณและถูกนำไปจำหน่ายยังกรุงสุโขทัย เชียงใหม่ เชียงตุง หลวงพระบาง รวมถึงสิบสองปันนา และจีนตอนใต้ เมื่อก่อนนี้จะมีบ่อเกลือหลายบ่อ แต่เดี๋ยวนี้ได้แห้งไปหมด เหลืออยู่เพียงสองบ่อเท่านั้นอยู่ที่บ้านบ่อหลวง ซึ่งในบริเวณนี้จะเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านต่าง ๆอีก 8 หมู่บ้าน บ้านบ่อหลวงมีบ่อเกลือสาธารณะอยู่ 2 บ่อ ชาวบ้านจะเรียกว่า บ่อเหนือ และบ่อใต้ บ่อเหนืออยู่ริมแม่น้ำมาง ส่วนบ่อใต้ห่างออกไปราว 500 เมตรติดเชิงเขาท้ายหมู่บ้าน ด้วยอำเภอบ่อเกลือ มีภูมิทัศน์ที่สวยงาม โอบล้อมด้วย ขุนเขาเขียวขจี บ่อเกลือจึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัดน่านที่รอคอยนักเดินทางเข้ามาสัมผัสกลิ่นไอของธรรมชาติและตำนานการทำเกลือบนที่สูง โดยการทำเกลือจะหยุดทำในช่วงเช้าพรรษาและจะทำ อีกครั้งในช่วงออกพรรษา

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

ปัจจุบันชาวบ้านยังคงต้มเกลือด้วยวิธีแบบดั้งเดิม โดยจะตักน้ำเกลือจากบ่อส่งผ่านมาตามลำไม้ไผ่สู่บ่อพัก การทำเกลือของชาวบ้านบ่อเกลือ จะนำน้ำเกลือที่ตักจากบ่อมาต้มในกะทะประมาณ 4-5ชั่วโมง ให้น้ำเกลือระเหยแห้ง จากนั้นก็จะนำไม้พายมาตักเกลือใส่ตะกร้าที่แขวนไว้เหนือกะทะ เพื่อให้น้ำเกลือไหลลงมาในกะทะทำอย่างนี้ไปเรื่อย จนน้ำในกะทะแห้งหมดแล้วจึงตักน้ำเกลือจากบ่อมาใส่ลงไปใหม่ หลังจากนั้นใส่ถุงวางขายกันหน้าบ้าน เกลือเมืองน่าน ไม่มีไอโอดีนเหมือนเกลือทะเลจึงต้องมีการเติมสารไอโอดีนก่อนถึงมือผู้บริโภค

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

การจะนำเกลือจากบ่อขึ้นมาต้มทำเกลือใช่ว่าจะกระทำกันได้ง่าย ๆ ชาวบ้านจะต้องทำพิธีเลี้ยงผีเมืองและเจ้ารักษาบ่อเกลือคือ เจ้าซางคำ กันก่อน โดยจะทำทุกปีในวันแรม 8 ค่ำเดือน 5 หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “งานแก้ม” ในสมัยก่อนเคยทำกันถึง 7 วัน แต่ปัจจุบันลดลงมา เหลือเพียง 3 วันเท่านั้น ในอดีตชาวบ้านอำเภอบ่อเกลือจะทำเกลือขึ้นเพื่อใช้ในครัวเรือน แต่เมื่อปัจจุบัน ถนนหนทางสะดวกมากขึ้น ชาวบ้านจึงได้นำเกลือจากที่นี่ออกไปจำหน่ายยังหมู่บ้านต่าง ๆ นอกจากนี้ยังได้มีการนำแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น เกลือสปาขัดผิว เกลือแช่เท้า สบู่ดอกเกลือ ให้นักท่องเที่ยวได้ซื้อกลับบ้าน

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขาบ้านบ่อหลวง มีหลักฐานทางธรณีวิทยาและมีการสันนิษฐานเอาไว้ว่าบริเวณแห่งนี้มีการตกตะกอนของน้ำทะเลในยุคเพอร์เมียน (Permian) ซึ่งเป็นยุคสุดท้ายในมหายุคพาลีโอโซอิก (Paleozoic Era) (ระหว่าง 250-299 ล้านปีมาแล้ว) ซึ่งน่าจะมีชั้นเกลือหินใต้ดินหรือเป็นโดมเกลือหินอยู่ในบริเวณนี้ และอาจจะบังเอิญขุดไปเจอบ่อน้ำที่มีรสชาติเค็มผุดออกมาจากใต้ดิน จนทำให้เกิดการผลิตเกลือจากบ่อน้ำเค็มบริเวณนี้ ซึ่งปัจจุบันเหลืออยู่เพียงไม่กี่บ่อเท่านั้น และบ่อน้ำเค็มนี้ยังคงมีน้ำผุดขึ้นมาอยู่ตลอดเวลา ซึ่งไม่เคยเหือดแห้งลงไปเลย นับว่าเป็นเรื่องที่น่ามหัศจรรย์จริงๆ

แผนที่บ่อเกลือสินเธาว์ภูเขา

ที่อยู่: Bo Kluea Tai, Bo Kluea District, Nan Porvince 55220

85.5 กิโลเมตร จากสนามบินจังหวัดน่าน

89.1 กิโลเมตร จากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดน่าน

87.6 กิโลเมตร จากตัวจังหวัดน่าน

29 กิโลเมตร จากอำเภอปัว 

17.9 กิโลเมตร จากอำเภอบ่อเกลือ

59.1 กิโลเมตร จากอำเภอสันติสุข

158 กิโลเมตร จากอำเภอนาน้อย

179 กิโลเมตร จากอำเภอนาหมื่น

ที่มา: https://www.noomsaotours.co.th/ข้อมูลท่องเที่ยว/ในประเทศ/บ่อเกลือโบราณ-เกลือภูเขา-หนึ่งเดียวในโลก